काठमाडौं । नेपाली पुरुषसँग विवाह गर्ने विदेशी महिलालाई ७ वर्ष पछि मात्र अंगीकृत नागरिकता दिने निर्णय बहुमतले पारित भएको छ । प्रतिनिधिसभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिले आइतबार उत्त उक्त्त नागरिकता विधेयक बहुमतले पास गरेको हो ।
वैवाहिक अंगीकृत नागरिकताबारे सहमति जुट्न नसकेको कारण नागरिकतासम्बन्धी विधेयक झण्डै दुई पछि पारित भएको हो ।
तर दलहरूले समय मागेपछि रोकिएको समितिले एकैपटक २ असारमा नेपाली पुरुषसँग विवाह गर्ने विदेशी महिलालाई ७ वर्षपछि नागरिकता दिने प्रस्ताव ल्यायो । प्रमुख विपक्षी कांग्रेसले अहिलेको व्यवस्थाअनुसार हुनुपर्ने बताएपछि सरकारले सहमतिका लागि ५ दिनको समय माग्यो । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बिहीबार कांग्रेस नेताहरूसँग परामर्श पनि गरेका थिए ।
तर शनिबार सत्तारुढ नेकपाले ७ वर्षपछि मात्र अंगीकृत नागरिकता दिने निर्णय गर्यो । आइतबार राज्य व्यवस्था समितिले बहुमतका आधारमा त्यही निर्णय गरेको हो ।
यसअनुसार नागरिकता ऐन संशोधन भएमा विदेशी महिलाले नेपाली पुरुषसँग वैवाहिकसम्बन्ध कायम भई नेपालमा निरन्तर सात वर्ष स्थायी बसोबास गरेपछि मात्र अंगीकृत नागरिकता पाउने छन् ।
नागरिकताका लागि आवेदन दिँदा स्थायी बसोबास गरेको वडा कार्यालयले गरेको सिफारिसका साथै विदेशी नागरिकता वा सो सरहको राष्ट्रियता जनाउने प्रमाणत्र नलिएको भए त्यसको प्रमाण वा लिएको भए परित्यागका लागि कारबाही चलाएको प्रमाण पनि पेश गर्नुपर्नेछ ।
अंगीकृत नागरिकता नपाउँदासम्मका लागि आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार उपभोग गर्न पाउने गरी ‘स्थायी आवासीय अनुमति पत्र’ दिइनेछ । यो अनुमतिपत्रका आधारमा चलअचल सम्पत्ति आर्जन गर्न, भोग गर्न, बेचबिखन गर्न, व्यावसायिक लाभ प्राप्त गर्न र अन्य कारोबार गर्न पाइनेछ ।
यस्तै, विभिन्न किसिमको पेसा र व्यवसाय सञ्चालन गर्न, उद्योग, व्यापार तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्न सकिनेछ । यस्तै, जन्म, मृत्यु, विवाह, सम्बन्धविच्छेद, बसाइँसराइ जस्ता व्यक्तिगत घटना दर्ता र राष्ट्रिय परिचय पत्र समेत लिन सकिनेछ ।
अंगीकृत नागरिकता लिएपछि यस्तो स्थायी आवासीय अनुमतिपत्र स्वतः खारेज हुनेछ ।
७ वर्षपछि मात्र अंगीकृत नागरिकता दिने समितिको निर्णयमा प्रमुख विपक्षी नेपाली कांग्रेस र जनता समाजवादी पार्टी (राजपा र समाजवादी)ले फरक मत राखेका छन् ।
यो निर्णय संविधानको मर्म विपरीत भएको दुवै दलका सांसदहरूले बताएका छन् । कांग्रेस सांसद दिलेन्द्रप्रसाद बडू, देवेन्द्रप्रसाद कँडेल, डिला संग्रौला पन्त, अमरेशकुमार सिंह, मिना पाण्डे र विनोद चौधरीले समितिको राखेको लिखित फरक मतमा भनिएको छ, ‘संघीय कानुन बनाउँदा संविधानसँग नबाझिने गरी बनाउनुपर्नेमा हाल प्रस्तावित नेपाल नागरिकता विधेयकको संशोधित व्यवस्थाले संविधान नै संशोधन हुने भएकाले यो त्रुटिपूर्ण हुन पुगेको छ ।’
यता प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसले भने विदेशी महिलालाई सात वर्षपछि अंगीकृत नागरिकता दिने प्रस्तावित प्रावधान गैरकानूनी रहेको जनाएको छ ।
आइतबार कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा निवास बुढानिलकण्ठमा बसेको कांग्रेस पदाधीकारीको बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो । कांग्रेसले संसदको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिले सो प्रावधान सहितको विधेयक निणायार्थ प्रस्तुत गरेमा समितिमा कांग्रेसबाट प्रतिनिधित्व गर्ने सांसदहरुले फरक मत राखेर असहमति राख्ने निर्णय भएको कांग्रेसले जनाएको छ ।
